Het gevoel van psychologische veiligheid – niet bang zijn om risico’s te nemen en jezelf kwetsbaar op te stellen – is één van de belangrijkste eigenschappen van een sterk team. Het probleem is niet dat we dat niet weten. Het probleem is dat er een fundamenteel gebrek aan moed is om mensen te vertrouwen.

Er heerst veel wantrouwen in teams en bedrijven. Managers hebben geen vertrouwen in medewerkers, medewerkers hebben geen vertrouwen in elkaar. De toekomst wordt met argwaan bekeken. Deze angstige sfeer heeft een verstikkend en immobiliserend effect. Teams trekken zich terug achter veilige grenzen. Muren die het denken beperken. Iedereen die fouten maakt, wordt een doel op zich. Iedereen houdt elkaar in de gaten. Het punt aan de horizon is ondergeschikt. Er is een gebrek aan moed, aan gumption, om mensen te vertrouwen.

Alleen ben je sneller, samen geraak je verder.

Innovatie en verandering in welke vorm dan ook vereist vertrouwen in de kracht van mensen. Het bouwt voort op de wetenschap dat een visie ontstaat door ideeën bij elkaar te brengen, door elkaar en jezelf te corrigeren; strikt, waar nodig en uitnodigend, waar mogelijk, maar altijd in contact met de mensen om je heen.

Gedeelde waarden zijn de basis voor vertrouwen.

Mensen enthousiasmeren over een visie is overigens niet zo moeilijk. Mensen doen dit immers al duizenden jaren. Het is een cruciaal instinct in ons overleven. We verlangen naar een gemeenschappelijke identiteit en hebben een onbaatzuchtige drang om samen iets te bereiken. Alleen overleef je niet, alleen bouw je geen brug, alleen bouw je geen brug, alleen heb je geen bedrijf gevonden. Een sterke visie verbindt bijna altijd een groep mensen met een gemeenschappelijk gevoel over hoe het zou moeten zijn. Deze mensen zijn gebonden aan een buikgevoel, een vertrouwen in elkaar en in zichzelf dat organisch gegroeid is.

Vertrouwen is hard werken

Visies veranderen door de jaren heen. De bescherming van het gemeenschappelijke buikgevoel en vertrouwen tegen bedreigingen van buitenaf is een grote uitdaging. Dag na dag moet je een cultuur van vertrouwen opbouwen. Dat vergt moed. Je moet elkaar het beste blijven wensen. Voor elkaar zorgen. Anderen steunen om succesvol te zijn in initiatieven die het grotere doel ondersteunen. Op zoek gaan naar wat nodig is en je eigen belangen naar de achtergrond schuiven.

‘It is those who desire the good of their friends for the friends’ sake that are most truly friends.”

Nu ik erover nadenk, lijkt het advies om geen zaken te doen met vrienden ironisch. Want dit is precies het soort relatie gebaseerd op vertrouwen dat innovatie stimuleert. Zakendoen is iets wat je doet uit liefde voor een groep, in het belang van deze groep. Het voelt alsof het een deel van je is.

Een mooie gedachte om te eindigen: de mens is voorbestemd voor vriendschap. Het zit in onze genen. Onze hersenen zijn ervoor configureert en met reden. Het speelt een cruciale rol in ons voortbestaan en speelt dus ook een cruciale rol in het bedrijfsleven.

Nick Van Langendonck